door Wannes Neukermans in ’t Pallieterke .
“Ik geloof niet in een soort reanimatiedienst. Open Vld heeft het probleem dat het een klein partijtje is dat intern bestaat uit allemaal verschillende kleine partijtjes.” Rudy Aernoudt, de kersverse kabinetschef van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez, gelooft niet in een wederopstanding van Open Vld. Het idee om MR Vlaanderen uit de grond te stampen leeft al een tijdlang. Nu een recente peiling opnieuw bewijst dat Open Vld niet de liberale partner meer is die de Franstaligen aan de overkant van de taalgrens nodig hebben, lijkt de tijd rijp voor een gebiedsuitbreiding.
“Officieel is mijn contract nog niet eens getekend”, lacht Aernoudt bij aankomst in zijn kantoor. Hij kent duidelijk zijn weg nog niet helemaal op het MR-hoofdkwartier wanneer we met hem afspreken: “Moeten we nu op de negende of de tiende verdieping zijn?” Normaal gesproken is de aanstelling van een nieuwe kabinetschef geen groot nieuws, maar dat is deze keer anders. In het persbericht waarin Georges-Louis Bouchez Rudy Aernoudt als zijn kabinetschef aankondigde, was er één zin opvallend: “Deze beslissing sluit ook aan bij de wens van de MR om haar liberaal politiek project in Vlaanderen te verspreiden voor een verenigd, hervormd, efficiënt en toekomstgericht België.”
Het nieuws
- Rudy Aernoudt is de nieuwe kabinetschef van Georges-Louis Bouchez
- Het idee om MR Vlaanderen op te richten wordt concreet
- Open Vld peilt op 6 procent, meerdere burgemeesters zien overstap zitten
- MR vindt Open Vld niet meer de liberale partner van weleer
- N-VA kan die liberale partner worden, mits wijziging partijstandpunt nr.1
MR is de grootste partij in Wallonië, Open Vld is volgens de laatste peiling de kleinste in Vlaanderen. De Franstalige liberalen geloven niet dat de partij van Eva De Bleeker nog uit dit diepe dal kan klimmen, zelfs na een vernieuwend stichtingscongres in september. Enerzijds omdat het verleden te veel aan de verkozen politici kleeft, anderzijds omdat er geen eendracht is binnen de partij. Oud-voorzitter Tom Ongena schetste het volgens W16 als volgt: “We zijn voor Musk en dan weer tegen. We zijn voor wapens en dan weer tegen.” Afgelopen week was het pijnlijk om te zien hoe het pleidooi voor meer defensie-uitgaven van Kjell Vander Elst, het jonge liberale talent in de Kamer, werd onderuit geschopt door de pacifistische uitspraken van voormalig voorzitter Gwendolyn Rutten.
“Deze beslissing sluit ook aan bij de wens van de MR om haar liberaal politiek project in Vlaanderen te verspreiden voor een verenigd, hervormd, efficiënt en toekomstgericht België” – MR
“De Open Vld gaat naar een Volksunie-Spirit-verhaal, analyseert Aernoudt. “Met alle respect voor Eva De Bleeker, maar zo’n pakboot op drijfzand kun je gewoon niet omkeren. Je hebt binnen die kleine partij nog wat D66’ers, die oude krokodillen lopen er nog rond en dan is er nog een kleine minderheid die een beetje rechtser of dieper blauw denkt. Die zijn vertrekkend of al vertrokken… Voor Open Vld is het dus een kroniek van een aangekondigde dood.”
De val van VLD
De Vlaamse liberalen haalden op hun hoogtepunt makkelijk verkiezingsresultaten van meer dan twintig procent – iets wat vandaag onmogelijk lijkt. Die neergang kwam er voor een groot deel door voorzitters en kopstukken als Verhofstadt, De Croo en Rutten, die het belang van hun eigen carrière vooropstelden aan het belang van de partij. Anderzijds heeft de N-VA een groot deel van het VLD-kiespubliek weggezogen. Vlamingen die voor economische groei en voor ondernemen zijn, worden voor een groot deel bediend door de partij van Bart De Wever. Hij heeft met zijn partij de plek ingenomen van Open Vld.
Waar MR in het verleden in Open Vld een partner zag, ziet het dat vandaag eerder in de N-VA. Zowel in de regering-Michel als in de regering-De Wever zijn zij de twee leidende partijen met soortgelijke standpunten: economisch rechts, streng tegenover misbruik van sociale zekerheid en migratiekritisch. “Maar het is niet omdat liberaal bent, dat je a priori ook separatist bent. Als je tegen een splitsing van België bent en tegelijkertijd liberaal bent, ben je in Vlaanderen jammer genoeg ontvoogd”, legt Rudy Aernoudt uit. Daarom leeft binnen MR het idee om Vlaamse afdelingen op te richten.
“Als de N-VA de liberale partij van Vlaanderen wil zijn, moeten ze partijstandpunt nummer één uit hun programma schrappen” – Rudy Aernoudt
N-VA, de nieuwe liberale partij ?
Er liggen volgens Aernoudt verschillende scenario’s op tafel : “Het kan zijn dat MR naar Vlaanderen trekt. Ik denk dat Georges-Louis Bouchez die markt ziet en er interesse in heeft.” Volgens hem is het in een federaal land niet meer dan logisch dat er nationale partijen zijn. “Als ik voor een Belgische regering moet stemmen, zou ik moeten kunnen stemmen voor mensen die België willen vertegenwoordigen. Dat heb je vandaag niet: hoe kan een Vlaamse partij nu zeggen: ‘Dit is mijn programma voor België’, of omgekeerd? Dat werkt toch niet!” Volgens hem is het dus nodig om partijen te hebben die actief zijn aan weerszijden van de taalgrens. “Of partijen die tenminste goed overeenkomen.” PVDA-PTB is de enige unitair Belgische partij in ons land, maar Groen en Ecolo werken op federaal niveau ook al jarenlang samen. In mindere mate bestaan er ook nog steeds banden tussen Vooruit en PS en cd&v en Les Engagés.
Maar voor MR is een dergelijk ‘partnerschap’ met Open Vld niet meer mogelijk, vreest Aernoudt. “Wij willen de economie vooruithelpen. De werkloosheid beperken in de tijd. Mensen motiveren en indien nodig sanctioneren. Wel : Open Vld zit op dat vlak erg links – en dan hebben we het nog niet over de ethische standpunten. Dus ik zie de gelijkenissen niet. Het heeft trouwens ook geen zin voor ons om als reanimatiedienst op te treden voor een partij die zo in moeilijkheden zit.” Een – al dan niet vijandig – overnamebod op de Open Vld ligt niet op tafel: “Het is nooit de bedoeling om een andere partij op te slorpen, want dan slorp je ook de miserie op.”
“Wij liggen niet wakker van welke partij in 2029 waar opkomt” – Axel Ronse
Een ander scenario, dat volgens Aernoudt wel tot de mogelijkheden behoort: een partnerschap met de N-VA. Dat ligt vooralsnog moeilijk omdat die partij in theorie nog steeds voorstander is van een onafhankelijk Vlaanderen, al heeft de voorbije regeringsvorming aangetoond dat de prioriteiten eerder op budgettair en economisch vlak liggen.
Aernoudt zegt dat daar goede redenen voor zijn. “Ik ben altijd een tegenstander geweest van de splitsing van het land. Maar ik begrijp wel waarom andere mensen voorstander zijn, namelijk het slechte beheer in het zuiden van het land, dat voor transfers zorgt.” Nu Wallonië ook rechts bestuurd wordt en de ambitie heeft om de werkloosheid af te bouwen en de kosten in de sociale zekerheid te dempen, valt die noodzaak weg. “Als de N-VA de liberale partij van Vlaanderen wil zijn, kunnen ze best partijstandpunt nummer één uit hun programma schrappen”, aldus de kabinetschef van Bouchez. “Zij zouden op die manier een krachtige partner voor de MR kunnen zijn.”
Concurrentie op rechts
Bij de N-VA ligt men er nog niet wakker van. “We hebben net twee verkiezingen achter de rug en ik ben er nog van aan het recupereren, we richten ons vandaag op besturen”, reageert Axel Ronse, fractieleider in het federaal parlement. “MR en N-VA liggen vanzelfsprekend dicht bij elkaar op bepaalde socio-economische vlakken, maar ik voel een goed partnerschap met alle Arizona-fracties in de Kamer.” Volgens hem zou een aankondiging van MR dat ze in 2029 in Vlaanderen opkomen, niet zorgen voor wrevel binnen de regering-De Wever. “Je moet campagne voeren en aan politiek doen goed kunnen scheiden en deze Arizona-regering hangt goed aan elkaar, in tegenstelling tot de vorige. Ik heb bovendien een zeer goede verstandhouding met Georges-Louis.”
MR is in Franstalig België de enige succesvolle partij ter rechterzijde. In Vlaanderen zou de partij moeten opboksen tegen verschillende andere partijen. Loopt MR dan niet het risico om, zoals Open Vld, te vervellen tot een links-liberale partij? “Dat risico bestaat absoluut, maar je moet naar de markt kijken. In Wallonië is die markt hoofdzakelijk links, en de rest zit bij MR. Maar in Vlaanderen is de markt hoofdzakelijk rechts, dus als je dezelfde extrapolatie maakt, zou het eigenlijk logisch zijn dat Vlaanderen één of twee linkse partijen heeft en dat een drietal andere partijen de rechtse koek verdelen.”
foto’s (c) Gazet van Hove .